Westerbork

From Heraldry of the World
Jump to: navigation, search
Logo-new.jpg
Heraldry of the World
Heraldiek van alle landen
Netherlands.jpg
Netherlands heraldry portal
Nederlandse heraldiek
Nederlandse gemeentewapens
Netherlands-flag.gif
(Dutch only/alleen Nederlandstalig)
(in English)


WESTERBORK

Provincie  : Drenthe
Opheffing  : 1998 Middenveld
Toevoegingen : -

I : 28 juni 1948
"Een gevierendeeld schild: I: in keel, een valk van zilver, vergezeld in de linker bovenhoek van een penning van goud; II en III: in goud drie met opgerichte kop voortkruipende slangen van sabel, geplaatst 2 en 1; IV: in keel een burcht van zilver, gevoegd en geopend van sabel. Het schild gedekt met een kroon van drie bladeren en twee paarlen en wordt gehouden door twee paarden van sabel."

Wapen van Westerbork

Oorsprong/verklaring

De witte valk herinnert aan de valkenjacht, die door de gezamenlijke kerken van Westerbork en Beilen verschuldigd was aan Steenwijk. De verplichting om valken te leveren werd echter zelden nagekomen, meestal werd het afgekocht met een geldbedrag, waarbij Beilen 2/3 en Westerbok 1/3 betaalde. De penning symboliseert dit afkopen. De valk is overigens ook opgenomen in het wapen van Beilen.

De slangen herinneren aan twee legenden, die in de gemeente de ronde gaan. In beide legenden wordt verhaald van inwoners van Westerbork die in botsing komen met adders en in beide gevallen eindigt de geschiedenis met een wilde vlucht voor het 'adderlegioen'. Zie voor de volledige legenden de literatuurverwijzing.

Het kasteel herinnert weer aan een andere legende. In Elp woonde op een kasteel een zekere heer Koekoek. Deze rijke koopman had het plan opgevat om de Eems met de Zuiderzee te verbinden en besloot rond zijn woonplaats alvast te beginnen met graven. Dit stukje water, de Oude Vaart, ligt er nog steeds.

De paarden zijn een herinnering aan het St. Steffenrijden, wedstrijden te paard gehouden op de tweede Kerstdag.

Alvorens het huidige wapen werd verleend had de gemeente drie verschillende ontwerpen ingezonden.

  • Het eerste (hoofd)ontwerp was vergelijkbaar met het verleende

wapen. In het eerste kwartier stonden rond de valk 3 penningen, 2 zilveren voor Beilen en 1 gouden voor Westerbork. De slangen waren hetzelfde, alleen geplaatst 1 en 2, en achter het kasteel liep een zilveren dwarsbalk, die de gracht symboliseerde. De paarden waren hetzelfde. De grootste toevoeging in het wapen was echter een gekwartileerd kruis van zilver en keel over de vierendeling. Dit kruis was een herinnering aan de band tussen de bisschoppen van Utrecht en het dorp Westerbork.

  • Het tweede ontwerp was simpeler van opzet. Het schild was doorsneden

en de bovenhelft gedeeld. De valk met de penningen stonden in het eerste kwartier, de burcht met dwarsbalk in het tweede. De onderste helft was gevuld met 14 slangen. Kroon en schildhouders waren hetzelfde.

  • Het derde ontwerp was geheel anders van opzet. De omschrijving

luidde: "In zilver een ingebogen punt van keel, beladen met een vlak van zilver, boven vergezeld van een penning van goud en ter weerszijden door een penning van zilver; aan weerskanten van de punt telkens acht druppels van sabel, geplaatst 3,2,2 en 1. Het schild gedekt door een gouden kroon van drie bladeren en twee paarlen en gehouden door twee zwarte paarden."
De druppels of tranen symboliseren een aantal trieste voorvallen in de geschiedenis van de gemeente: de volledige verwoesting van het dorp Orvelterveen in de tachtigjarige oorlog; de bezettingsjaren tijdens de tweede wereldoorlog met het kamp ter plaatse, en tenslotte de volksopstand te Elp in mei 1943, waarop een inwoner door de bezetters werd vermoord.

De Hoge Raad van Adel vond het hoofdontwerp te overladen en maakte vooral bezwaar tegen het kruis. De gemeente kon zich vinden met 1 penning in plaats van drie en de andere plaatsing van de slangen. De dwarsbalk leek de gemeente essentieel voor de geschiedenis van het kasteel, de paarden, die de Hoge Raad evenmin niet goedkeurde, en het kruis waren eveneens noodzakelijk voor de gemeente.

Als eerste ging de Hoge Raad van Adel akkoord met het weglaten van de schildhouders. De andere aspecten, kruis en dwarsbalk , werden geaccepteerd. Uiteindelijk is de gemeente akkoord gegaan en is het huidige wapen verleend.


Literatuur : Bontekoe, 1951b